Kavram
yapısal işlevselcilik
structural functionalism
Toplumu birbirine bağlı parçaların oluşturduğu bir sistem olarak gören ve bir kurumu ya da alışkanlığı bütünün sürmesine katkısıyla açıklayan, makro düzeyde bir sosyoloji yaklaşımı.
Yapısal işlevselcilik, bir toplumun her unsurunun ve kurumunun işlev taşıdığını ve bu işlevler yerine getirildiği sürece toplumun işleyebildiğini savunur. Kökleri Comte, Durkheim ve Spencer’a dayanır; 20. yüzyılın ortasında Talcott Parsons ve Robert K. Merton’la en olgun hâlini aldı. Ana sorusu, toplumsal düzenin nasıl sağlandığıdır.
Mikro–makro ayrımında makro tarafa yerleştirilir: toplumsal sistemlere ve kurumsal yapılara bakar. Parsons’ta AGIL şeması, Merton’da açık/gizil işlev ve işlevsizlik ayrımı bu bakışın araçlarıdır.
Eleştirileri de bilinir: muhafazakâr olduğu, statükoyu koruduğu, çatışma ve değişimi gözden kaçırdığı, “işlev” kavramının muğlak kaldığı söylenir; Merton bu eleştirilerin bir kısmını kendisi ele almıştır.
Örnek
Merton’un Hopi yağmur töreni örneği: tören yağmur getirmese de topluluğun kimliğini pekiştiriyor olabilir.