Kavram
işlevsizlik (disfonksiyon)
dysfunction
Merton’un dilinde, bir sistemin uyumunu ya da ayakta kalmasını zayıflatan gözlenmiş sonuçlar.
Merton’a göre işlevler, bir sistemin uyumuna katkı yapan gözlenmiş sonuçlardır; işlevsizlikler ise aynı sistemin uyumunu zayıflatan sonuçlardır. Bunların yanında, sisteme hiç dokunmayan ilgisiz sonuçlar da olabilir.
Bir örüntünün genellikle hem işlevli hem işlevsiz sonuçları vardır; bu yüzden asıl iş, sonuçların net bilançosunu çıkarmaktır. Ayrıca sonuçlar hep bir birime göre değerlendirilir: aynı örüntü bir alt grup için işlevli, bir başkası için işlevsiz olabilir.
İşlevsizlik de açık ya da gizil olabilir. Medya çalışmalarında en bilinen örnek, Lazarsfeld ile Merton’un “uyuşturan işlevsizlik” fikridir: bilgi bolluğunun, insanı eyleme geçirmek yerine bilgiyle yetinmeye itmesi.
Örnek
Bir haber sitesinin yorum kısıtlaması nefret söylemini azaltırken “sansür” tartışmasına yol açıyorsa, bu ikinci sonuç amaçlanmamış bir işlevsizlik olabilir.