Kavram
iletişimin üç toplumsal işlevi
the three social functions of communication
Lasswell’e göre iletişimin toplum için yaptığı üç iş: çevreyi gözetleme, toplumun parçalarını çevreye yanıtta ilişkilendirme ve toplumsal mirası kuşaktan kuşağa aktarma.
Lasswell 1948’de iletişimi yalnızca bir mesaj taşıma işi olarak değil, toplumun kendini ayakta tutma biçimi olarak da ele aldı. Ona göre iletişim toplumda üç işlev görür: (1) çevreyi gözetleme: topluluğun ve parçalarının değerlerini etkileyebilecek tehditleri ve fırsatları haber vermek; (2) ilişkilendirme: toplumun parçalarının çevreye tek bir yanıt vermesini eşgüdümlemek; (3) aktarım: toplumsal mirası bir kuşaktan ötekine geçirmek.
Türkçe kaynaklarda işlevler “çevrenin gözetim altında tutulması, toplumun bölümleri ile çevreye verilen tepki arasındaki karşılıklı ilişki, toplumsal mirasın aktarılması” biçiminde geçer (Yaylagül 2006); “ilişkilendirme” için “korelasyon” da kullanılır.
Bu işlevler kişisel değil toplumsal düzeydedir; kişilerin medyayı neden kullandığı sorusu ise sonraki bir yaklaşımın, kullanımlar ve doyumların konusudur.
Yaygın bir yanlış, listeye dördüncü madde olarak “eğlence”yi Lasswell’e mal etmektir. Lasswell’in listesi üç maddedir; eğlenceyi dördüncü işlev olarak eklemek, işlevsel çözümlemeyi kitle iletişimine taşıyan Wright’a (1960) atfedilir. İşlevlerin ayrıntısı ve sonraki tartışmalar Medyanın İşlevleri dersinde.
Örnek
Varsayımsal örnek: kıyıya yaklaşan bir fırtına için uyarı yayımlanması (gözetim); belediye, balıkçılar ve okulun ortak önlem alması (ilişkilendirme); “geçen sefer ne olmuştu” hikâyesinin çocuklara anlatılması (aktarım).