Kavram
toplumsal olgu
social facts
Durkheim’da bireyin dışında var olan, ona baskı uygulayan davranış, düşünce ve duygu biçimleri; dil, para sistemi, yasa ve intihar oranı gibi.
Durkheim’ın Yöntem Kuralları’nda (1895) sosyolojinin konusu “toplumsal olgular”dır: kişinin dışında olan ve onu denetleyen zorlayıcı bir güçle donatılmış davranış, düşünce ve duygu biçimleri. Örnekleri bir toplumun yasa düzeni, dinî inançları, para sistemi, giyim biçimi ve dilidir. Kamuoyu akımları ve evlenme, doğum, intihar gibi oranlar da toplumsal olgudur.
Toplumsal olgu bireylerin içinde de yaşar; “dışsallık”, başka bireylere göre dışsallıktır. Durkheim’ın yöntem kuralı, olguları “şey” gibi ele almaktır: bu, onları kişisel kanaatlerden bağımsız, gözleme verilmiş veri olarak ele almak demektir. Bu kural “insanları eşyalaştırmak” değildir.
Medya araştırmasında toplu ölçümlerin (izlenme oranları, kamuoyu yoklamaları) tek tek bireylerin toplamından fazlasını gösterip göstermediği sorusu bu kavramın uzantısı olarak okunabilir.
Örnek
Bir bireyin dün gece uykusuz kalması bireysel bir olaydır; bir ülkenin yıllık intihar oranı toplumsal bir olgudur.