Kavram
rızanın imalatı
manufacture of consent
Lippmann’ın 1922’de kullandığı ifade: kamuoyunun, analize dayanan bir “rıza yaratma” sanatıyla biçimlenebilmesi. Bernays 1947’de “engineering of consent” dedi; Herman ve Chomsky 1988’de ifadeyi kitap başlığı yaptı.
“Manufacture of consent”, Lippmann’ın Public Opinion (1922) kitabında, “Leaders and the Rank and File” (XV. bölüm) bölümünün dördüncü kesiminde geçer. Lippmann orada, kamuoyunun nasıl oluştuğunu anlayan herkesin önünde manipülasyon fırsatlarının açık olduğunu yazar; rıza yaratmanın eski bir sanat olduğunu, ama artık çözümlemeye dayandığı için tekniğinin çok geliştiğini söyler. İkna “a self-conscious art and a regular organ of popular government” olmuştur ve Lippmann, sonuçlarını kimsenin henüz kavrayamadığını ekler .
İfade sonradan başka ellere geçti. Edward Bernays 1947’de aynı alan için “engineering of consent” dedi ve bunu demokratik sürecin özü saydı . Herman ve Chomsky 1988’de kitaplarına Manufacturing Consent adını verdi ; Chomsky 1989’da bir konuşmasında ifadeyi icat edenin Lippmann olduğunu söylüyor . Türkçede kitap Rızanın İmalatı adıyla bilinir .
Yani ifade Lippmann’ındır; ama onun çerçevesi (bir betimleme ve uyarı mı, bir öneri mi?) ile sonraki kullanımlar aynı şey değildir. Propaganda modeli için Propaganda Modeli: Herman ve Chomsky.
Örnek
(Varsayımsal örnek.) Bir kampanya ekibi, seçmenlerin hangi kalıplara yanıt verdiğini ölçüp mesajı ona göre biçimlendirir. Lippmann’ın 1922 cümlesiyle: rıza yaratma, tahmine değil çözümlemeye dayandığı için daha usta bir sanat hâline gelmiştir.