Kavram
modernlik
modernity
Bu derste: eski bağların çözüldüğü, kentlerin büyüdüğü, iş bölümünün ve hesaplanabilirliğin yaygınlaştığı 18.–19. yüzyıl dönüşümünün toplumsal yaşamı; klasik kuramcıların ortak arka planı.
Bu derste “modernlik”, klasik toplumsal düşüncenin ortak arka planını anlatır: 18. ve 19. yüzyılda nüfus artışı ve teknik yenilikler kentleri büyüttü, loncalar çöktü, bölgesel bağımlılığın yerini uluslararası bağımlılık aldı. IEP’in Durkheim maddesine göre bu dönüşüm, bireyin ön plana çıkmasını, kent yaşamında anonimliğin artmasını ve geleneklerin zayıflamasını getirdi; Durkheim’a göre bireyin yaratılması modernliğin belirleyici özelliği olabilir.
Simmel iki yüzyılı, bireyin bağlardan kurtulma talebi ve iş bölümüyle ayrışmış uzmanlaşma talebi olarak özetler. Weber’in rasyonelleşme tezi ise, SEP yazarına göre, onu modernliğin kurucu kuramcılarından biri olarak tanıtan iki tezden biridir. Dolayısıyla “modernlik” tek bir kuramın kavramı değil, bu düşünürlerin farklı sözcüklerle anlattığı ortak sorundur: eski bağlar çözülürken toplumu ne bir arada tutar? (bu özet bizim).
Örnek
Bir lonca çırağı herkesi tanır ve herkes onu; büyük bir sanayi kentinde yaşayan torununun torunu her gün yüzlerce yüz görür ve hiçbirini tanımaz (hayalî örnek).