Kavram
Shannon–Weaver modeli
Shannon–Weaver model
Bir iletişim sistemini kaynak, verici, kanal, alıcı ve hedef (bir de gürültü kaynağı) olarak çizen; mesajın ne kadar doğru taşınacağını ölçmeye odaklanan mühendislik kuramı.
Shannon–Weaver modeli, Claude Shannon’ın 1948 tarihli makalesindeki şemanın, Warren Weaver’ın 1949’da kuramı genel okura açan yazısıyla birlikte anılan adıdır. Şema, beş parçalı bir sistemi gösterir: mesajı seçen bilgi kaynağı, mesajı sinyale çeviren verici, sinyali taşıyan kanal, sinyali yeniden mesaja çeviren alıcı ve mesajın gönderildiği hedef. Kanala bir de gürültü kaynağı eklenir.
Modelin asıl sorusu “bu mesaj ne anlama geliyor?” değil, “bu mesaj ne kadar doğru taşınır?”dır. Shannon anlamsal yönü mühendislik sorunu için ilgisiz sayar; onun “bilgi”si bir mesajın içeriği değil, olası mesajlar arasındaki seçim özgürlüğünün ölçüsüdür (bit, entropi). Gürültülü bir kanalda bile, kapasitenin altında kalındıkça hatayı istenildiği kadar küçültecek kodların var olduğu gösterilir.
Türkçe ders kitaplarında model “Enformasyon Kuramı” ya da “Matematiksel İletişim Kuramı/Modeli” adlarıyla, tek yönlü ve doğrusal bir model olarak sunulur (Yaylagül 2006; İplikçi 2015). Şemayı çizen Shannon’dır; Weaver’ın metni onu yorumlar ve geniş bir çerçeveye yerleştirir. Ayrıntı: Lasswell ve Shannon–Weaver Modelleri.
Örnek
Telgraf: kaynak (mesajı yazan kişi) → verici (harfleri nokta ve çizgiye çeviren) → kanal (tel) → alıcı (noktaları harfe geri çeviren) → hedef (okuyan). Hattaki parazit gürültüdür.