Kavram
kalabalık psikolojisi
crowd psychology
Bir araya gelen insanların yeni özellikler kazandığı ve telkine, bulaşmaya açık hâle geldiği fikri; Le Bon’la (1895) ünlendi, sonra toplumsal kimlik yaklaşımlarıyla eleştirildi.
Kalabalık psikolojisi, bir araya gelen insanların tek tek sahip olmadıkları özellikler edindiğini söyler. Le Bon (1895) bunun üç nedenini sayar: sayıdan doğan yenilmezlik hissi ve isimsizlik, bulaşma ve en önemlisi telkin edilebilirlik. Sonuç, kişinin uygarlık merdiveninde birkaç basamak inmesidir. Ona göre bu, halkın “ırkına” bağlı kalıtsal özelliklere eklenir.
Kalabalık psikolojisi 19. yüzyıl sonunda önce suçlar ve suçlulukla uğraşan yargıçlardan ve yazarlardan doğdu; Reicher bunun bir “düzen tepkisi” olduğunu savunur. Aynı yazar, Bristol 1980 verisinde kalabalık davranışının hedefli ve sınırlı olduğunu, bunun da ortak bir sosyal kimlikle açıklandığını yazar; buna göre bulaşmanın sınırı ortak kimliğin sınırlarıdır.
Kavramın bugünkü kullanımında iki ayrı iş vardır: tarihsel bir akım olarak Le Bon’un kalabalık teorisi ve sosyal psikolojide kalabalık davranışını açıklama çabası; ikisini karıştırmamak gerekir.
Örnek
(Hayalî örnek.) Bir mitingde tek başına kimsenin onaylamayacağı bir öneri, kimse itiraz etmeden kabul ediliyorsa Le Bon bunu telkin ve bulaşmayla açıklardı; Reicher ise ortak kimliğe bakardı.