Kavram
deneyim alanı
field of experience
İki katılımcının birikmiş deneyimlerinin kesiştiği alan: iletişim ancak orada kolaydır. Ders kitaplarında Schramm’ın iki dairesine verilen ad.
Schramm’ın 1954 tarihli çizimi iki daireden oluşur. Daireler iki kişinin birikmiş deneyimini temsil eder; kaynak yalnızca kendi deneyimi kadarını kodlayabilir, hedef yalnızca kendi deneyimi kadarını çözebilir. Daireler geniş bir alanda örtüşüyorsa iletişim kolaydır; örtüşme küçükse zordur; hiç örtüşmüyorsa imkânsızdır. Schramm’ın örnekleri: hiç Rusça öğrenmemiş biri o dilde iletişim kuramaz; uçak görmemiş biri uçağı büyük bir kuş sanabilir.
“Deneyim alanı” adı ders kitaplarında yaygındır (Türkçe Vikipedi’de de böyledir); ama Schramm’ın 1954 metninde “birikmiş deneyim”, 1971 metninde “başvuru çerçevesi”, yani “kullanılabilir deneyim birikimi” denir. Kavramın önemi, anlamın işaretlerde değil katılımcılarda kurulduğunu göstermesidir: aynı ileti, deneyimi farklı iki kişide farklı anlama gelir.
Kesişimi büyütmenin yolu, karşıdakinin deneyimine yakın işaretler seçmek, örnek ve benzetme kullanmaktır.
Örnek
Bir bankacının “Havale yarın hesaba geçer” cümlesini on yaşındaki yeğenine anlatırken “yarın cebine para girecek” demesi. (Varsayımsal örnek.)