Kavram
yarı istatistiksel algı
quasi-statistical sense
Noelle-Neumann’a göre insanların, anket yapmadan, çevrelerinde hangi görüşün yükseldiğini, hangisinin gerilediğini sezmelerini sağlayan neredeyse istatistikçi gibi çalışan “altıncı duyu”.
Yarı istatistiksel algı (İngilizce quasi-statistical sense; kaynaklarda quasi-statistical organ da geçer), Noelle-Neumann’ın insanların çevrelerindeki görüş dağılımını nasıl sezdiğini anlatmak için önerdiği kavramdır. Fikir: beş duyunun yanında bir tür altıncı duyu vardır ve bu duyu, toplumun genelinin ne düşündüğünü ve neyin rağbet gördüğünü, rastgele örneklem ya da anket olmadan “neredeyse istatistiki” biçimde toplar.
Noelle-Neumann’a göre bu algı özellikle gidişatı, yani hangi görüşün yükselip hangisinin gerilediğini iyi yakalar; insanlar şimdiki durumu yanlış okusalar da genellikle eğilimi sezer. Bu yüzden onun araştırmalarında iki soru sorulur: “Kendi görüşün ne olursa olsun çoğu insan ne düşünüyor?” ve “Bir yıl sonra bu görüşü paylaşanlar artacak mı, azalacak mı?”
Türkçede yerleşik bir karşılığı yoktur. Bu derste “yarı istatistiksel algı” kullanılır (bir Türkçe makale de aynı ifadeyi kullanır ); Polat’ın metni ise kavramı “neredeyse istatistiki bir anlayış gücü” diye açıklayarak aktarır.
Örnek
1965’te oy niyetleri aylarca sabit kalırken, “Sence seçimi kim kazanacak?” sorusunun cevapları CDU/CSU yönünde kaydı: insanlar, partilerin gerçek gücü değişmemişken bile, gidişatın nereye döndüğünü sezmişti.