Kavram
kuram
theory
Bir olguyu anlamlandırmaya, açıklamaya, öngörmeye ve eyleme yön vermeye yarayan sistematik fikirler kümesi; sıkı anlamıyla, gözlenen düzenliliklerin türetilebildiği bağlantılı önermeler.
Kuram, en geniş anlamıyla, bir olguyu anlamlandırmaya, eylemi yönlendirmeye ya da sonucu öngörmeye yarayan sistematik bir fikirler kümesidir (McQuail). Sıkı anlamı Merton’dadır: birbirine mantıksal olarak bağlı önermeler kümesi; gözlenen düzenlilikler bundan türetilebilir. Kuram, tek bir hipotezden ya da yalıtılmış bir ampirik genellemeden fazlasıdır: genellemelerin kendisinin türetildiği varsayımlar kümesini içerir.
Bu yüzden kuramı hipotezden, modelden, paradigmadan ve gündelik akıldan ayırmak önemlidir. Ayrıntısı Kuram Nedir? Paradigmalar ve Sınıflamalar dersinde.
Örnek
“Göreli yoksunluk kuramı”: insanlar kendilerini benzer gördükleri başkalarıyla kıyaslar; bu yüzden bazı koşullarda daha büyük kayıp yaşayan, daha az yoksun hissedebilir (Merton 1949).