Kavram
orta düzey kuram
middle-range theory
Küçük çalışma hipotezleri ile her şeyi tek çatıda açıklamayı hedefleyen büyük kuramlar arasında duran, sınırlı bir alanı ele alan ve sınanabilir kuram.
Orta düzey kuram (Merton), günlük araştırmada bolca üretilen küçük çalışma hipotezleri ile toplumsal davranış, örgütlenme ve değişimin tamamını açıklamayı hedefleyen birleştirici kuram çabaları arasında durur. Soyuttur ama gözleme yeterince yakındır: sınanabilir önermelere dönüşebilir. Alanı sınırlıdır: referans grupları, rol çatışması, normların oluşumu gibi.
Bu tür kuramlar tek bir “her şeyin kuramı”ndan türetilmemiştir; sonradan onunla uyumlu çıkabilirler. Kitle iletişiminde gündem belirleme, kültivasyon ve suskunluk sarmalı bu tarife yakın okunabilir (bizim yorumumuz).
Örnek
Boyle’un “hava denizi” imgesi: atmosfer bir denizse dağın tepesinde basınç düşük olmalı (Pascal’ın çıkarımı); sınırlı, sınanabilir ve verimli bir fikir (Merton’un örneği).