Kavram
ideal tip
ideal type
Weber’de gerçeğin bir ya da birkaç yönünün bilerek tek yanlı vurgulanmasıyla kurulan çözümleme kurgusu; kusursuz örnek değil, ölçü aracıdır.
Weber’e göre ideal tip (Idealtypus), bir ya da birkaç bakış açısının tek yanlı vurgulanmasıyla kurulur; somut, tekil olguları birleşik bir çözümleme kurgusu hâlinde toplar. Bu kurgu gerçeklikte hiçbir yerde olduğu gibi bulunmayan yöntemsel bir ütopyadır. SEP yazarının belirttiği gibi ideal tipin geçerliliği, gerçeğin bir kopyası olmasıyla değil, yeterliliğiyle sınanır.
“İdeal”, “en iyi” demek değil, “düşüncede kurulmuş” demektir. İdeal tip, gerçek örnekleri yanına koyup nerede saptıklarına bakmayı sağlar. Weber üç meşru egemenlik türünü ve bürokrasiyi ideal tip olarak kurdu; Tönnies’in topluluk ve toplum kavramları da ideal tiptir.
Örnek
“Bürokratik haber odası”: yazılı kurallar, katı iş bölümü, kişisel olmayan süreçler; gerçek bir haber odasını bu kurguyla kıyaslamak (alıştırma).