Kavram
beyaz, gri ve kara propaganda
white, grey and black propaganda
Propagandayı kaynağının açıklanma biçimine göre üçe ayıran sınıflama: kaynak açık (beyaz), gizli ya da belirsiz (gri), sahte gösterilmiş (kara).
Üç renkli sınıflama, propagandayı mesajın kaynağının nasıl gösterildiğine göre ayırır. Beyaz propagandada kaynak doğru biçimde gösterilir; ABD’nin Amerika’nın Sesi yayınları örnek verilir. Gri propagandada kaynak belirtilmez ya da gizlenir; ajans kendi adıyla söylese ikna edici olmayacak görüşleri tarafsız görünen kanallardan yaymak gri propagandanın tipik kullanımıdır. Kara propaganda ise mesajı başka birinden çıkmış gibi gösterir; çoğu zaman düşman bir kaynaktan çıkmış gibi görünür, o kaynağı utandırmak ya da itibarsızlaştırmak için kullanılır. Sahte belgeler ve gizli yayınlar bunun araçlarıdır.
Bu sınıflama, doğrulukla değil kaynağın gösteriliş biçimiyle ilgilidir. Türk Dil Kurumu sözlüğü ise beyaz propagandayı “kaynağı belli ve görünür olan doğru bilgilerle” yönlendirme olarak tanımlar; yani sözlükteki tanım doğruluğu da içerir. Aynı renk adları farklı ölçütlerle kullanılabilir.
Renklerin tarihsel kökeni doğrulanamadı: II. Dünya Savaşı’ndaki gizli örgütler (İngiliz Siyasal Savaş Yürütme Kurulu, Amerikan OSS) kara ve gri propaganda yürüttü, ama adlandırmayı ilk kimin yaptığı bu derste doğrulanmış değildir.
Örnek
(Varsayımsal örnek.) Bir radyo kendini “düşman ordusunun gizli istasyonu” gibi tanıtıyor ama gerçekte karşı taraf işletiyor: kara propaganda. Aynı içerik adı belirtilmeden bir gazetede çıksa gri olurdu.