Kavram
ajitprop
agitprop
“Ajitasyon ve propaganda” bölümünün kısaltması: Sovyet Komünist Partisi’nin 1920’de kurduğu ideolojik yayın ve eğitim örgütü, sonra siyasal amaçlı her türlü kültür ürünü.
Ajitprop, “ajitasyon ve propaganda” sözlerinin kısaltmasıdır. Terim, Sovyet Komünist Partisi Merkez Komitesi’nin 1920’de kurduğu Ajitasyon ve Propaganda Bölümü’nün adından gelir; bölüm, tüm Sovyet kurumlarının propaganda işini eşgüdümlemekle görevliydi. İç savaş yıllarında ajitasyon trenleri, oyuncu topluluklarını, broşürleri ve müzisyenleri okuma yazması az olan köylülere taşıdı; poster kampanyaları ve ajitasyon merkezleri de kullanılan biçimlerdi.
Ajitasyon ve propaganda ayrımı daha eskidir. Plekhanov’a göre propagandacı çok fikri az sayıda kişiye, ajitatör ise bir ya da birkaç fikri kitleye sunar. Lenin 1902’de bu ayrımı benimseyip örneklendirdi: propagandacı işsizliğin nedenlerini bütünüyle açıklar, ajitatör ise bir işçi ailesinin açlıktan ölümü gibi herkesin bildiği bir olaydan tek bir fikir çıkarır.
Zamanla “ajitprop” sözcüğü siyasal iletisi açık olan her türlü sanat ve yayın için kullanılır oldu.
Örnek
Lenin’in kendi örneği: işsizlik konusunda bir ajitatör, açlıktan ölen bir işçi ailesini anlatarak tek bir fikri kalabalığa sunar.