Kişi
Karl Marx
Alman filozof ve toplum kuramcısı (1818–1883); tarih, ekonomi ve ideoloji kuramıyla eleştirel yaklaşımların çıkış noktalarından biri.
Hayat öyküsü
Karl Marx 1818’de doğdu ve 1883’te öldü. Stanford Felsefe Ansiklopedisi’nin yazarı, onun çoğu zaman bir filozoftan çok bir eylemci, ilhamı yirminci yüzyıl komünist rejimlerine uzanan bir devrimci olarak anıldığını, oysa akademik olarak felsefe eğitimi aldığını (antik felsefe alanında doktora) ve Hegel gibi çağdaşlarıyla doğrudan tartıştığını vurgular.
Yazılarında yabancılaşma, tarih kuramı, iktisadi çözümleme, kapitalist toplumun eleştirisi (ahlak ve ideoloji sorunlarını içerir), modern devlet anlayışı ve komünist bir gelecek öngörüsü yer alır. 1845–46’da Friedrich Engels’le birlikte yazdığı Alman İdeolojisi’nde, her toplumda egemen fikirlerin egemen sınıfın fikirleri olduğu tezi geçer; SEP yazarı bunu ideoloji kuramının çekirdeği sayar.
Bu derste Marx yalnızca bir işaret olarak yer alır: klasik toplumsal düşüncenin “uzlaşmadan doğan düzen” yerine “çatışmadan ve sınıf çıkarından doğan düzen” sorusunu getiren damarı. Ayrıntı, eleştirel yaklaşımlar ünitesindeki derste.
Bu derste
Toplumsal Düşüncenin Kökleri dersinde yalnızca bir işaret; asıl işlendiği ders: Marx'tan İdeolojiye.
Önemli eserleri
- Marx, Karl; Engels, Friedrich. The German Ideology, part I: Feuerbach (section 'Ruling Class and Ruling Ideas'). Marxists Internet Archive (1845). https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01b.htm — “Egemen sınıfın fikirleri egemen fikirlerdir” ve zihinsel üretim araçları.