Kişi
Johannes Gutenberg
Mainz’lı kuyumcu-matbaacı; Avrupa’da hareketli metal harfle basımın öncüsü olarak anılır, ama hayatı hakkında bilinenler şaşırtıcı biçimde azdır.
Hayat öyküsü
Johannes Gutenberg, Avrupa’da hareketli metal harflerle kitap basımının öncüsü sayılır; ama ondan geriye kalan belge sayısı, şöhretine kıyasla şaşırtıcı derecede azdır. Yaklaşık 1400’de Mainz’da doğduğu kabul edilir (kesin doğum yılı bilinmez; 1420 tarihli bir belge, o tarihte reşit olduğunu gösterir) ve 1468’de öldü . Strazburg’da 1434’ten itibaren kuyumcu olarak izlenir; Mainz’a döndükten sonra ilk belge 1448’e aittir .
Basım işi için zengin Johann Fust’tan iki kez 800 gulden borç aldı. 1455’te Fust dava açtı; yargılamayı özetleyen noter belgesi, yani Helmasperger Noter Belgesi, 6 Kasım 1455 tarihlidir ve Gutenberg’in basım girişimine dair elimizdeki en önemli çağdaş belgedir . Belge 1734’te keşfedildi .
En ünlü ürünü 42 satırlık İncil, 1454–55 dolaylarında Mainz’da basıldı; ama kitapta ne bir kapak sayfası ne de basımevi kaydı (kolofon) vardır, Gutenberg’in adı da geçmez; ona atfedilmesi sonradan yerleşmiş bir kabuldür . Elimizdeki belgeler bir işletmeyi, kredileri ve bir davayı gösterir; mucizevi bir dahinin biyografisini değil.
Bu derste
Kitle İletişim Araçlarının Tarihi dersinde matbaa kartlarında “belgelenen ve efsane olan” ayrımının örneği olarak geçer.