Kişi
Jacques Ellul
Fransız hukuk tarihçisi ve sosyolog (1912–1994). Propagandes (1962) kitabında propagandayı teknoloji toplumunun toplumsal olgusu olarak çözümledi.
Hayat öyküsü
Jacques Ellul 6 Ocak 1912’de Bordeaux’da doğdu, 19 Mayıs 1994’te Bordeaux yakınındaki Pessac’taki evinde öldü. Akademik yaşamının neredeyse tamamını Bordeaux’da, hukuk fakültesinde ve siyasal bilgiler enstitüsünde kurumların tarihi ve sosyolojisi profesörü olarak geçirdi. Elliyi aşkın kitap yazdı; bunların bir kısmı kitle iletişimi, teknoloji, hukuk ve siyaset üzerine sosyolojik çözümlemelerdir.
İletişim alanında en çok anılan kitabı, Paris’te 1962’de Armand Colin’den çıkan Propagandes’tır; İngilizcesi 1965’te Propaganda: The Formation of Men’s Attitudes adıyla yayımlandı. Ellul’a göre propaganda yalnızca bir rejimin siyasal silahı değildir; kitlelere ulaşan araçlarla ve psikoloji ile sosyolojinin bilgisiyle işleyen, teknoloji toplumunun bir toplumsal olgusudur. Amacı çoğu zaman bir görüşü değiştirmek değil, eylemi ve uyumu sağlamaktır.
Kitabın en tanınan ayrımı ajitasyon propagandası ile entegrasyon propagandasıdır. Ajitasyon, kısa süreli ve patlayıcıdır; enerjiyi harekete geçirir, çoğu zaman bir düşmana yönelik nefrete dayanır. Entegrasyon ise yavaş işleyen, kişiyi toplumun kalıplarına uyumlu kılan bir biçimlendirmedir ve Ellul’a göre asıl yaygın ve önemli olanıdır. Ellul bu ayrımın Lenin’in ajitasyon–propaganda ayrımına kısmen benzediğini, ama sözcüklerin anlamının ters çevrildiğini de not eder.
Bu sayfa yalnızca doğrulanabilen mesleki bilgileri içerir; kişisel ayrıntılar bilerek yazılmamıştır.
Bu derste
Bkz. Propagandanın Tarihi: propagandanın sosyolojik çözümlemesi ve “entelektüeller entegrasyon propagandasına daha açıktır” savı.
Önemli eserleri
- Ellul, Jacques (1965 [1962]). Propaganda: The formation of men's attitudes. New York: Alfred A. Knopf. — Fransızca aslı Propagandes (1962); ajitasyon ve entegrasyon propagandası ayrımının kaynağı.