Kişi
Auguste Comte
Fransız filozof (1798–1857); pozitivizmin kurucusu, “sosyoloji” sözcüğünü ortaya atan ve üç hâl yasasıyla anılan düşünür.
Hayat öyküsü
Auguste Comte 1798’de Montpellier’de doğdu ve 1857’de öldü. Stanford Felsefe Ansiklopedisi’ne göre pozitivizmin kurucusudur; 19. yüzyılın ikinci yarısında geniş yankı bulan bu felsefi ve siyasal akım, yirminci yüzyılda yeni-pozitivizmin gölgesinde kaldı.
En önemli eseri, altı cildi 1830–1842 arasında çıkan Cours de philosophie positive’dir: ilk üç cilt matematikten biyolojiye kurulu bilimleri, son üçü toplum bilimlerini işler. Toplum bilimi bu eserde henüz “toplumsal fizik” diye anılıyordu; 1839’da yayımlanan dördüncü ciltte Comte, bir dipnotta “sosyoloji” sözcüğünü yeni bir terim olarak sunar.
Comte’a göre insanlık teolojik, metafizik ve pozitif olmak üzere üç aşamadan geçer; sosyoloji ise bilimlerin sonuncusu ve hepsini derleyen basamağıdır; bu, bugünkü sosyolojiden çok farklı bir tasarıdır. Sonraki yıllarda dört ciltlik Sistem’inde (1851–1854) “İnsanlık Dini”ni kurmaya yöneldi; “altruism” (özgecilik) sözcüğü de ona aittir. 1853’te Harriet Martineau Cours’un kısaltılmış bir İngilizce çevirisini yayımladı.
Bu derste
Toplumsal Düşüncenin Kökleri dersinde sosyolojinin adının doğuşu ve üç hâl yasası vesilesiyle geçer.
Önemli eserleri
- Comte, Auguste (1839). Cours de philosophie positive, tome quatrième, contenant la philosophie sociale et les conclusions générales (première partie). Paris: Bachelier. — “Sociologie” sözcüğünün bir dipnotta yeni terim olarak sunulduğu cilt.