ilişki ve nedensellik

İki şeyin birlikte değişmesi, birinin öbürüne yol açtığı anlamına gelmez. Bir ilişkiyi gördüğünde üç açıklama var: X, Y’ye yol açıyor; Y, X’e yol açıyor; ya da bir üçüncü değişken ikisine birden yol açıyor. Nedenselliği güçlendiren araçlar: rastgele atama, üçüncü değişkenleri denetleme ve zaman içinde aynı kişileri izleme.

Doob ve Macdonald’ın Toronto çalışmasında televizyon izleme ile korku arasındaki ilişki, mahallenin gerçek suç düzeyi sabitlenince ortadan kalktı. Payne Fund’da Shuttleworth ve May sık ve seyrek film izleyen çocukları denkleştirmiş, yine de kesin deneysel denetimden yoksun kaldıklarını yazmıştı. Şiddet izleme ve saldırganlık tartışmasında “etki” ve “seçilim” hipotezleri, Slater’ın karşılıklı pekiştirme sarmalları fikriyle birlikte düşünülür. Bkz. deney yöntemi.